admin 
ХІан-х1а, вайн къомана, вайн дайшна ца дезнарг, халкъо ца лехнарг дацара керла бевллачу, биссинчу тхьамданаша 1алашоне лаьцнарг — Маршо, Барт, Нийсо. Оццу кхаа дашах дуьненан дахаран байракх йина, шайн са, шайн жима дахар Іожалле д1акховдийна, заманан йохаллехь ниц1къ болчу Россин пачхьалкхаца кьуьйсуш, астаг|чу Темарца, Чингизханан ардангашца, иштта иттаннашца нохчийн къоман мохк безаш т1елеттачу мостаг1ашца хиллачу т1емашкахь д1акхелхина эзарнаш нохчийн йахь йолу кІентий. Амма нийсо йоцчохь барт хила тарлуш бац, ткъа барт боцчохь маршо хьовха, иман а, беркат а, ирс а дац кхолладала йиш йолуш.
Ца гира маршоне болчу сатийсамо г1аттийначу халкъана нийсо. Дерриге а дуьненара ціубдарш схьагулделира нохчийн халкъан сатийсаман байракха кІел. ХІан- х1а, уьш бацара вайн вежарий, бацара нохчийн Даймехкан лаьттах орамаш долуш. Халкьан ц1ий мала гулделла ц1убдарш дара.
Мацвелларг мацалло бІарзвина, вуьзнарг — хьарам гулдинчу рицкъано сонтаваьккхина, адамалла йицйина, бала алсамболуш ирча хьал дара махкахь кхолладелларг, йа вай ваьш ваьшна кхоьллинарг.
Вийца да воцуш нохчийн махка чуйаьржинчу жухургаша шайца чудеара вайн къоман доцу гіиллакхаш, даржийра ваххабизман орамаш, доьттира кегийрхойн коьрташ чу, дегнаш чу боьха д1овш, дийкьира къам.
Вайн къоман амалш йевзаш, майралла хууш болчу шанибовг1ара, имрагимбейлиг1ара, Россин Іедалан коьртехь хиллачу шахрайг1ара, бурбулисг1ара, Березовскин а, Ельцинан а лаамца бердах кхоьссира нохчийн къам. Кхоьссира, Россин пачхьалкхан рицкь-бахам шаьш боькъучу заманна нохчий шайна новкъара дІабахархьама. Нохчийн къам атта тешаш, хазчу хабарх Іехалуш дуйла хууш, шу санна майра къам дац аьлча, тоьуш хиллийла хаьара х1ара бала коча боьллинчарна. Амма цхьаъ дара оцу тайнигаш ловзочарна дицделларг: хІаллакьхуьлучу къоман барт лохуш лелла майра баьчча, говза дипломат Таймин Биболт, халкъан кхетам алсамбаккха, х1аллакьхиларх къам лардан 1алашонца буьрсачу имамана дуьхьалваьлла Кишин во1 Кунта-Хьаьжа а санна болу йахь йолу къонахий д1абевлла цахилар.
Ца моьттура оцу жухургашна оццул ондачу къоман орамах кхиъна, ламанан цІенчу х1авао, сирлачу шовданаша кийра 1абийна, Сибрехан жоьжаг1атех чекхдаьллачу халкъан хир вуйла кхин а майра к1ант. Моьттура, массо а нохчо вохкалуш ву, Іехалуш ву. Лелочу харцонна, схьакхийдочу хийрачу гІиллакхашна дуьхьалволуш, къам доьхкинчу, нохчийн ц1арах лелачу цІубдаршна йуьхьдуьххьал бакьдерг олуш, нийсонан некь гойтуш, дагца кхерам боцуш г1аьттира нохчийн кІант Ахьмад- Хьаьжа. ХІаъ, Кадыров 1абдулХьамидан во1 Ахьмад-Хьаьжа а вара маршоне кхача г1ертачу халкьана хьалхаваьлла, уггаре халчу заманахь шен к1ентий, йишин, вешин, тайпанан йахь йолу кегийрхой тІаьхьабаьхна, т1еман цІергахь кхирстина, вахчавелла. Амма хьалхарчу т1еман г1овг1а лахйелла, Масхадов паччахь хаьржина дІах1оттийначу Іедало а ца кховдийра халкъе нийсо, ца йира мискачу къоман г1айг1а. Х1ора а, инарла хилла, шена тІаьхьа цхьацца тоба х1оттийна, герз кхетта, чов хилла 1уьллучу халкъах-махках кайетташ, шен кийра буза г1ерташ хьийзара.
Лелайен харцонаш ца лайна, ваххабизмах даьржаш лаьтта ун хааделла, ма хьийзаде миска къам, аьлла, дуьхьалвелира Ахьмад- Хьаьжа.
Бакъдерг дуьйцуш, бусалба ц1енчу динан некъаш билгалдохуш, харцволчуьнга цІенаниг йуьхьдуьххьал д1аолуш, къам ма хьийзаде бохуш, бакьдолчунна тlerlepташ волу нохчийн йахь йолу к1ант Ахьмад-Хьаьжа новкъа вара къоман цІий муьйлучу, халкъан ц1арах лелар бен, кхин халкъаца бала боцчу йовссаршна. Мосуьйттаза г1оьртира Ахмад-Хьаьжа вен. Ийгира иттаннаш кхуьнан накъостий, гергарниш.
Маьршачу дахаре некь гойтуш, халкьах дог лозуш, цІенчу 1алашонца лелаш волу Ахьмад-Хьаьжа 1алашвора сийлахьчу Аллах1а. Х1ан-х1а, политик а, дипломат а вацара Ахьмад-Хьаьжа. Амма кІорггера 1илма девзаш, Дала бохучунна тlerlерташ, харц-бакъ, хьарам-хьанал къасто хууш вара, машаре сатуьйсучу къомах кхеташ вара.
Россин Президент Путин а кхийтира Ахьмад-Хьаьжас арабаьккхинчу некъах, тешийра кхунах 1едал: уггаре а чолхечу хенахь, махкахь тІеман к1ур хьийзачу заманчохь Кадыров Ахьмад-Хьаьжа Нохчийчоьнан куьйгалле х1оттийра Россин Президента. Нохчий къам а тийшира Ахьмад-Хьаьжех. 2003-чу шарахь хиллачу харжамашкахь Нохчийчоьнан Президент ву аьлла къастийра халкъо Кадыров.
Политик а хилира, дипломат а хилира Ахьмад-Хьаьжех. Нохчийн къам, хиндолчу диканах, сирлачу кханенах тешна, ша хаьржинчу Президентана тІаьхьах1оьттира. Мелла а паргІатоне г1улч йоккхуш, маьршачу дахаран новкъа даьлла, лелон харцонаш лахйелла, Ахмад-Хьаьжас хаьржина некъ къобалбина доккха са даьккхинчу нохчийн халкъан барт хилар а ца дийзира йовссаршна.
Вай массо а цхьа нохчий ду, дехьара-сехьара бохуш къеста йиш йац, нохчочо нохчо муха вуьйр ву? Шина а агlop хІаллакь -хуьлуш берш нохчийн кІентий бу, аьлла, халкъан барт бан араваьлла Ахьмад-Хьаьжа воьзийла а дацара вайн халкъан мостаг1ашна. Бинчу тешнабехкаца, дерриге къам а, дуьне а майхь Сийлахьчу Толаман де даздеш долчу, бІаьстенан хазчу дийнахь тІаьххьара а кхочушхилира мостаг1чун 1алашо. Даймехкан дуьхьа, нохчийн къома дуьхьа детталуш хилла дог д1асецира. Амма Ахьмад-Хьаьжин дахар хадийнехь а (Дала г1азот къобалдойла цуьнан), къоман маьршачу кханене боьду некъ ца хадийра оцу Делан мостаг1аша. Дукха жима волуш шен дена накъост хилла д1ах1оьттина волу цуьнан к1ант Рамзан висира мостагlex бекхам эца а, халкъана эшначохь накъост хила а, маьршачу дахаре боьду некъ д1акхехьа а. «Кегийрхойн карахь йу нохчийн къоман кхане, церан терго йу йан йезаш йерг», — шен дас Ахьмад-Хьаьжас дийцинарг Іалашоне лаьцна схьавогІу вайн Мехка-Да. Стадионаш, школаш, спортан комплексаш, институташ схьайоьллуш, г1ишлош, некъаш, больницаш, маьждигаш дойтуш, мохк цІинбеш, хазбеш дах1оттош лаьтта вайн республикин куьйгалхочо шен накъосташца.. Ахьмад-Хьаьжин кхузткъе шийтта шо бен кхочур дацара хене диллича, амма вайн Даймехкан кхолламехь, халкъан дахарехь йовр йоцу лар, йицлун йоцу цІе йисина нохчийн махкахь. Шен халкъан дуьхьа дахар д1аделларг леш вац, иза ваха вуьсу шен къомаца, халкъан дебарца, мехкан 1алашонца, кхолламца йуьсу сийлахь ц1е…
